Melk van diverse dieren - moedermelk

Terug naar: Zuivel (de beginpagina)  

Op deze pagina:

Eerst: (De samenstelling van) buffel- geiten-, koe- en schapenmelk.

Daarna: Melk van dieren versus moedermelk

Tip: Een uitleg van de blauw gekleurde termen  in de tekst is te vinden bij: Melk - Algemene informatie (klik hier)

Koemelk en melk van andere diersoorten: 

In Noord Europa weten de meeste mensen niet dat er wereldwijd meer geitenmelk dan koemelk wordt gedronken. En toch is dat niet zo gek: Geiten zijn vaak makkelijker en goedkoper te houden dan koeien. Geitenmelk verschilt wat de hoeveelheden vet, lactose (melksuiker) en eiwit betreft nauwelijks van koemelk en ook de smaak*  van beide melksoorten is vrijwel hetzelfde.

Schapen- en buffelmelk smaken anders en zijn veel vetter dan koemelk. Beide melksoorten worden daarom weinig gedronken, ze worden hoofdzakelijk voor de kaasbereiding gebruikt.

* Het verhaal dat geitenmelk vies is en een sterke afwijkende smaak zou hebben hoort niet meer in deze tijd thuis. Geiten die volgens de hedendaagse normen gehuisvest en gevoed worden geven - net als koeien - gewoon lekkere melk (die uiteraard na het melken - net als koeienmelk - hygiënisch behandeld en goed gekoeld moet worden).

Onderstaande tabel geeft een overzicht van de bestanddelen van de diverse melksoorten:

Per 100 gram (volle) melk

 Koe * Geit Schaap Buffel

Energie (kcal (kJ))

 64  (269) 67 (281) 96 (403) 108 (453)

Lactose (melksuiker) (g)

4,6 4,2 4,6 4,9

Eiwit (g)

 3,3 3,7 5,3 4,0

Caseïne (kaas-eiwit) (g)

 2,7 2,9 4,5 3,5

Vet (g)

 3.6 3,9 6,3 8,0

* Dit zijn de gehaltes van zwart / rood-bonte koeien

(er zijn rassen zoals Jersey-koeien die aanzienlijk vettere melk geven).

Geitenmelk wordt steeds populairder en (volle) geitenmelk is tegenwoordig zelfs in de (meeste) supermarkten te vinden. 

Hoewel tegenstanders beweren dat er wetenschappelijk geen enkel bewijs is, denken voorstanders dat geitenmelk gezonder is dan koemelk.

Geitenmelk zou zelfs helpen tegen allerlei kwalen zoals: Astma, eczeem, acne, migraine, maag-, darm- en gewrichtsklachten.

Er zijn inderdaad een aantal aantoonbare (kleine) verschillen tussen geiten en koemelk.

  • De samenstelling van de eiwitten van geitenmelk is anders en daardoor zou geitenmelk koemelk kunnen vervangen bij bepaalde vormen van koemelk-allergie (wetenschappers vinden dit onzin).

  • Geitenmelk bevat minder zout en cholesterol dan koemelk (gunstig voor hart en bloedvaten) en meer vitamine A, vitamine D en mineralen.

  • Het melkvet van geitenmelk is fijner van structuur (de gemiddelde grootte van de vetbolletjes van geitenmelk is 3,5 µm. , van koemelk  4,5 µm). Daardoor is geitenmelk lichter verteerbaar dan koemelk.  Dat kan verklaren waarom sommige mensen met maag- en darmproblemen er baat bij hebben als ze geitenmelk drinken in plaats van koemelk.

Een minpunt van geitenmelk is dat er weinig vitamine B11 (foliumzuur) en vitamine B12 in zit (zie daarvoor de tabel onderaan de pagina):

Een tekort aan foliumzuur verhoogt de kas op een baby met een open ruggetje en de kans op hart en vaatziekten.  Bij een gevarieerde voeding - vitamine B11 (foliumzuur) zit onder meer in (blad) groenten, citrusfruit, bruinbrood en eieren, vitamine B12 in vlees, vis en eieren - hoeft het gebruik van geitenmelk in plaats van koemelk geen probleem te zijn.

Voor mensen met een eenzijdig voedingspatroon, vegetariërs en zwangere vrouwen die uitsluitend geitenmelkproducten gebruiken kan het gebruik van een voedingssupplement soms aanbevolen zijn (raadpleeg in geval van twijfel een huisarts).

terug naar boven  
 Melk van dieren versus moedermelk:        

Koemelk en geitenmelk zijn niet geschikt om moedermelk te vervangen, daarvoor zijn de verschillen in samenstelling te groot (zie daarvoor de tabel onderaan de pagina).

Beide melksoorten bevatten te veel eiwitten en zouten en belasten de nieren van een baby te veel.  (Ook voor melk van niet in de tabel opgenomen diersoorten, zoals schapen, buffels,  paarden en ezelinnen gelden vergelijkbare bezwaren (te vet, te veel eiwit, zouten enzovoorts)). 

Ook van melkpoeder (voor volle of magere melk) kan geen flesvoeding gemaakt worden (de samenstelling van daar mee bereide melk is hetzelfde als die van 'gewone' melk). Er is speciale poedermelk voor flesvoeding.

Deskundigen adviseren zelfs om baby's  tot ze een jaar oud zijn - ook na de borst- of flesvoeding - nog geen 'normale' zuivelproducten te geven (dus niet alleen geen 'gewone' melk maar ook geen yoghurt, chocolademelk of karnemelk). Er is speciaal voor zuigelingen bestemde opvolgmelk voor baby's vanaf circa 4 maanden.

Per 100 gram melk:
* Moedermelk
Volle koemelk
Geitenmelk

Energie (kcal (kJ))
69 (288)
64 (269)
67 (281)

Lactose (melksuiker) (g)
7,0
4,6
4,2

Eiwit (g)
1,2
3,3
3,7

** Caseïne (kaas-eiwit)

 0,4 2,7 3,0

** Serum-eiwit (wei-eiwit)

0,8 0,6 0,7

** Caseïne : serum-eiwit

30% : 70%
80% : 20%
80% : 20%

Vet (g)
3,5 - 4,6
3,6
3,9

Linolzuur (g)
0,3 - 0,5
0,09
0,09

Natrium (mg)
13
45
42

Kalium (mg)
47
141
181

Calcium (mg)
32
120
127

IJzer (mg)
0,06
0,06
0,05

Fosfor (mg)
15
92
109

Biotine (mg)
0,6
3,5
3,9

Vitamine A (mg1)
69
31
74

Vitamine B 1 (mg)
15
37
49

Vitamine B 2 (mg)
38
180
150

Vitamine B 3 (Niacine) (mg)
170
90
320

Vitamine B 3 (Pantotheenzuur) (mg)
210
350
310

Vitamine B 6 (mg)
14
36
27

Vitamine B 11 (Foliumzuur) (mg)
8,5
6,4
0,8

Vitamine B 12 (mg)
0,05
0,41
0,07

Vitamine C (mg)
4,4
1,7
2,0

Vitamine D (mg)
0,067
0,174
0,25

Vitamine E (TE-mg2)
0,28
0,07
-

 *  De waarden in de tabel zijn gemiddelden, de gehaltes van moedermelk variëren per persoon en tijdens de duur van de borstvoeding. 

** Niet alleen de hoeveelheid eiwit, maar ook de samenstelling van het eiwit van moedermelk verschilt van die van koe- en geitenmelk - de verhouding tussen caseïne en serum-eiwitten is totaal anders.

naar boven 

Terug naar: Zuivel (de beginpagina)