Mierikswortel  Armoracia Rusticana

Verkrijgbaar:

Grotere supermarkten en delicatessenwinkels: 

Ingemaakte mierikswortel (glazen potjes, tubes, blik).

Kruidenwinkels: Poeder.

Goed gesorteerde groentespeciaalzaken:

Verse wortels.

Info: 

Verse mierikswortels zijn een lastig product. De lange wortels worden meestal in stukken verkocht. Ze drogen makkelijk uit en kunnen voos worden (net als radijs, slap en hol van binnen). 

Kwalitatief goede wortels zijn vaak moeilijk te vinden. Ze mogen geen sporen van uitdroging vertonen, moeten stevig zijn en zwaar aanvoelen.


Bewaren: 

Wikkel de wortels in een vochtige doek en bewaar ze in de groentelade van de koelkast. Ze blijven meestal maar enkele dagen goed.


Toepassing (in, op of met):

Sauzen (coctail-, mosterd-, room en Hollandaise saus, mayonaise) - salades (bieten, vis) - vis (gebakken, gerookt) - zeevruchten -

vlees (rood- en gerookt vlees, gerookte worst) - groente (rode bietjes).

 


Specialiteiten:

Oostenrijk: Apfelkren. 


Plant:

Een goed winterharde plant die in mei met witte bloemen bloeit en dan circa 60 centimeter hoog wordt. 

De bladeren groeien in rozetten en blijven lager, ze worden 'maar' zo'n  30 - 40 centimeter hoog. 

Ondergronds zit een stevige wortel die tot 60 centimeter diep kan groeien.

Mierikswortel verdraagt halfschaduw. 

Dat is een voordeel want de - eigenlijk niet zo fraaie - planten doen het  daardoor meestal ook nog wel in dat nare hoekje waar maar weinig anders groeien wil.

Let op: Als mierikswortel eenmaal ergens thuis is, dan is de plant slecht uit te roeien (stukjes wortel die in de grond blijven zitten lopen weer uit!).

Groeit in: Gematigde streken: Europa, AziŽ.

Vermeerderen: Stukken wortel.

Oogst: Wortels (meestal pas 3 - 4 jaar na aanplant). 

Tip: Graaf niet meer planten op dan nodig. Verdeel de wortel in stukken en stop - als de wonden droog zijn - het teveel aan wortel weer in de grond of bewaar ze in een kist of emmer met vochtig zaagsel.

Smaak: 

Vers: Scherp, heet (vergelijkbaar met mosterd en peper). Volgens sommigen smaakt mierikswortel als 'vlammend hete radijs' !  Door koken wordt de smaak milder.

Geur

Zolang mierikswortels niet bewerkt worden zijn ze vrijwel reukloos, maar als ze beschadigd (geschild, gesneden of geraspt) worden geven ze een doordringende geur af, die - nog erger dan uiengeur -  tranende ogen veroorzaakt.


Gebruik: 

Mierikswortel kan rauw gegeten worden en meegekookt worden in gerechten.

Verse mierikswortel: 

Zorg voor ventilatie (om tranende ogen te voorkomen), schil de wortels en rasp (of snijd) ze fijn. Let op: Doe dit kort voor gebruik. Geraspte (of gesneden) mierikswortel doet er een paar minuten over om volledig op smaak te komen. Daarna zwakt de smaak af en is na 20 tot 30 minuten zo goed als geheel verdwenen.  

Tip: Het verlies aan smaak kan behoorlijk vertraagd worden door toevoegen van zuur (bijvoorbeeld citroensap, azijn of een geraspte (zoet)zure appel). 

Tip: Echte liefhebbers raspen mierikswortel (voor rauw gebruik) vlak voor consumptie (soms zelfs meerdere malen een beetje, pas als ze aan tafel zitten).

Mierikswortelpoeder:  

Heeft water nodig om op smaak te komen, maak het aan met water of gebruik het in gerechten die dat bevatten (zoals bijvoorbeeld saus of mayonaise). Let op: Voeg niet ineens te veel toe, geef het - vooral in koude gerechten - de tijd om de smaak te ontwikkelen.

Ingemaakte mierikswortel (is er geraspt en als pasta)

Is klaar voor gebruik in koude en warme gerechten. Vaak is er ter conservering azijn of een ander zuur aan toegevoegd (zie verpakking).


Vervanging:

Verse mierikswortel <------->  ingemaakte mierikswortel (meer gebruiken naar smaak)

(in noodgevallen) Mierikswortel (in een koud bijgerecht) ------> rammenas (zwakker van smaak)

(in noodgevallen) Mierikswortel (in een warm gerecht) -------> peper


Plant: Zie de kolom links hiernaast.


Naam: 

Tegenwoordig worden zowel de plant als de wortel mierikswortel genoemd, maar vroeger werd er in Nederland onderscheid gemaakt tussen de plant - de Mierik - en de wortel ervan, die (logischerwijze) Mierikswortel werd genoemd.  

Daarnaast worden (streekafhankelijk) ook de volksnamen Boere(n)radijs, Peperwortel, Meirettich (soms gespeld als Meirettig), Mieredik en Kreno gebruikt.

Weetje:

Er zijn maar weinig planten / wortels die zoveel (en vaak omstreden) namen hebben als de mierikswortel. 

Eťn daarvan is de Nederlandse naam Kreno. De herkomst van die naam is niet bekend. Het lijkt op het eerste gezicht een beetje een buitenbeentje in de rij met namen, maar in veel landen wordt een vergelijkbare naam gebruikt (bijvoorbeeld in Duitsland, Oostenrijk en TsjechiŽ: Kren - in Slowakije: Chren - in Griekenland: Chreno - in Frankrijk: Cran - in Rusland: Khren - in OekraÔne: Khrin).

De namen Boerenradijs en Peperwortel spreken min of meer voor zich. 

In Meirettich is 'rettich' (Duits voor) 'radijs' en verwijst 'mei' naar de bloeimaand van de mierikswortel. 

Mierik is vrijwel zeker een afkorting van de - in onbruik geraakte - ouderwetse naam Mieredik. 

Het 'mier' in de naam Mieredik verwijst niet naar de bekende ijverige insecten, maar is - volgens sommigen - het ouderwetse woord voor 'muur' ( een soort onkruid). Mierik betekent dan zoiets als 'dikke muur' of 'dik onkruid'.

Een andere opvatting zegt dat het 'miere' in de naam het ouderwetse woord voor 'moeras' is en mierik betekent dan 'moerasdik'. 

Er is wat voor de laatste opvatting te zeggen, er zijn meer verwijzingen naar water.

In Duitsland heet mierikswortel Meerrettich, dat letterlijk vertaald 'zee-radijs' betekent ('meer' is het Duitse woord voor 'zee' en 'rettich' is 'radijs').  Naar alle waarschijnlijkheid is deze naam afgeleid van de Latijnse naam voor mierikswortel 'armoracia' die samengesteld is uit de Keltische woorden 'ar' (= nabij) en 'mor' (= zee).

Maar er wordt ook beweerd dat meerrettich een verbastering is van mehr-rettich en 'meer (of extra sterke)-radijs' betekent. Ook deze bewering heeft medestanders: De Fransen gebruiken een naam met dezelfde strekking, namelijk Raiforte (een afkorting van radis-forte, dat ook sterke-radijs betekent).

Engelstaligen hebben het over Horseradish (paarden-radijs), maar er is geen paard die er een hap van zal lusten. 

Er wordt aangenomen dat het 'paard' als volgt in de naam terecht gekomen is: De Engelsen - die de mierikswortel leerden kennen via de Duitsers - verstonden Meerrettich verkeerd. 

Het Duitse 'meer' verwarden ze met het Engelse woord 'mare' (= merrie, een vrouwelijk paard).

Om een of andere reden is het niet bij 'mare' gebleven: De merrie werd een paard en mierikswortel werd 'horse-radish' (paarden-radijs).

 

Hoewel deze pagina met veel zorg is samengesteld, kunnen er fouten in staan. ' De Kooktips Homepage' aanvaardt geen enkele aansprakelijkheid voor eventuele schade, ontstaan door het gebruiken van informatie op deze pagina. Het auteursrecht (copyright, ©) en alle andere van toepassing zijnde commerciŽle rechten, zijn onverkort voorbehouden aan 'De Kooktips-Homepage'